موزه هداياي شهر خامنه، پذيراي مهمانان، علاقمندان و هنرمندان بسياري از گوشه و كنار كشور است.

در اين موزه كه ارديبهشت ماه سال 1386 و در محل يك حمام قديمي متعلق به دوران قاجاريه راه‌اندازي و تأسيس شده، آثار و هداياي ميرحسين موسوي نخست‌وزير سابق كشورمان در معرض ديد عموم قرار گرفته است.

مهندس موسوي در مرحله اول هدايايي از قبيل ميناكاري روي چوب، ماكت قدس (اهدايي ياسر عرفات)، سكه‌هاي اهدايي سازمان ملل، سكه با نشان پاپ (هديه كشور آرژانتين)، خنجر نقره (هديه وزير صنايع و تجارت عمان)، نقاشي با پنبه (هديه كشور ارمنستان)، شمشير طلايي با غلاف (هديه وزير صنايع و تجارت عمان)، بادبزن طلا و نقره (هديه چين)، را به موزه زادگاه خويش هديه كرد و بدين ترتيب، اين موزه تاسيس، راه‌اندازي و تكميل شد.

باتلاش مسئولان فرهنگي خامنه و با همكاري مردم، اسناد و آثار ديگري نظير وسايل سردار مظفرالدين شاه قاجار (حسين‌مير پنجه سيف نظام) از قبيل: حكم سردار ميرپنج با مهر مظفرالدين شاه قاجار، شمشيري با قدمت 150 سال، سپرهاي پوستين در اين موزه افزوده ‌شد. سه ماه بعد از راه‌اندازي موزه و به دنبال استقبال شايان مردم فرهنگدوست و مسافران، مهندس موسوي هداياي ديگري را به موزه شهر اجدادي خويش ارسال داشت. كليد طلايي شهر توكيو، طرح شترهاي سراميكي (هديه چين)، سكه يادبود (هديه كشور برزيل)، بشقاب با طرح مسجد مالزي (هديه مسلمانان مالزي)، صندوقچه نقره‌اي (هديه نخست‌وزير ايتاليا)، قرآن مجيد باخط دو آوا، قاليچه آرم جمهوري اسلامي ايران (هديه هنرستان هنرهاي زيباي اصفهان) از جمله اين هداياي ارزشمند بود.

با توجه به اهميت و ارزش موزه و در راستاي تلاش براي تبديل آن به گنجينه‌اي تاريخي از آثار و پيشينه شهر خامنه و منطقه ارونق و انزاب، شهرداري خامنه نيز اقدام به جمع‌آوري اسناد و عكس‌هايي از اولين مدرسه نوين احداث شده در منطقه شبستر (مدرسه معرفت خامنه) كرد. مدرسه معرفت بعد از مدرسه رشديه تبريز (تاسيس به سال 1306) دومين مدرسه‌اي است كه در سال 1317 (هجری قمری) و به همت فردي به همين نام (اسدا... معرفت خامنه) بنا گشته است.

اين مدرسه كه هنوز پذيراي دانش‌آموزان منطقه است نظامنامه‌اي دارد كه در سال 1320 نگارش شده است. نام و نام‌خانوادگي، عكس و معدل دانش‌آموزان 70 سال پيش اين مدرسه بر ديوار اين موزه، ضبط و ثبت شده ودر معرض ديد علاقمندان قرار گرفته است. نگاهي به نمرات درسي اين دانش‌آموزان، لحظاتي شيرين را براي خانواده‌ها، بازديد كنندگان و دانش‌آموزان امروزي  به ارمغان مي‌آورد.

در موزه هداياي خامنه، آثار ديگري نيز به نمايش گذارده شده است كه از نظر ارزش تاريخي و مبارزاتي، داراي اهميت بوده و قابل توجه مي‌باشند.

«سند منزل شيخ خياباني كه به دست خط و مهر آيت‌ا... سيد جواد خامنه‌اي (پدر محترم مقام معظم رهبري) مزين مي‌باشد و عكسهايي از مبارزان دوران مشروطه از جمله اين آثار است. نقاشي با تكنيك رنگ پوستر و حرارت با مضمون قصيده‌اي براي روز دهم (عاشورا) كه توسط خود مهندس موسوي نقاشي شده و نيز عكسهايي از كابينه‌هاي اول و دوم مهندس موسوي و تصاويري از سالهاي آغازين انقلاب اسلامي به همراه شخصيت‌هاي مختلف سياسي، مذهبي و ملي در اين موزه جايگاه ويژه‌اي براي خود دارند. ضمن آنكه اختصاص غرفه‌ي ويژه‌اي با عنوان مردم‌شناسي، كه در آن ابزارآلات سنتي و قديمي مورد استفاده در دوره‌هاي گذشته در منطقه، در معرض تماشا گذاشته شده پرنده خيال را در اعماق تاريخ و گذشته پرصفا و صميمي مردم آذربايجان به پرواز درمي‌آورد.

حيف است اگر قصد سفر به آذربايجان را داريد، بازديد از اين موزه ارزشمند را در برنامه گردشي خود قرار ندهيد!

      پس از سالها کار در استانهای مختلف کشور سعادت خدمت به استان عزیز آذربایجانشرقی را یافتم و بهمین دلیل فرصت بیشتری پیدا کردم تا از زادگاه عزیزم خامنه دیدار کنم. خامنه بر عکس سالهای دوران جوانی ما که اکثر جوانها پس از اتمام دوران دبیرستان یا دانشگاه به قصد اشتغال از زادگاه خود مهاجرت میکردند اکنون به شهر مهاجرپذیری تبدیل شده و همه ساله عده ای از اهالی خود و یا دیگر نقاط استان را که با نیت اشتغال یا زندگی آرام پس از بازنشستگی آمده و در آنجا سکنی میگزینند را در خود جای میدهد. اینکه جمعیت خامنه هر ساله افزایش کند مطمئنا در جهت پیشرفت شهر بوده و خوب است ولی ایکاش اهالی خامنه و عزیزانیکه جدیدا آمده و اقدام به احداث ساختمانهائی که حتما معماری داخلی آنها زیباست میکنند قدری هم بفکر زیبائی شهر و کوی و برزن آن بوده و به نمای ساختمانها نیز بمانند داخل آنها اهمیت دهند تا هم ساختمان خود را تکمیل نمایند و هم زیبائی را به شهر هدیه کنند که در وهله اول خودشان از آن زیبائی لذت خواهند برد.

     البته شاید برای رسیدن به این مهم نیاز به اندکی چاشنی اجبار نیز حس میشود که شهرداری محترم خامنه بعنوان متولی شهر میتواند با اجباری کردن اتمام نماسازی ساختمان و حتی تعیین نوع و جنس نما در مناطق مختلف و صدور پایان کار بشرط انجام نماسازی  گام بزرگی را در زیباسازی شهر بردارد.

     سالهای آخر جنگ تحمیلی یعنی سال ۶۶ تا پذیرش قطعنامه و حتی ۲ ماه پس از آن افتخار داشتم در مناطق جنگی حضور پیدا کنم. در آن سالها بعضی چیزها برایمان خیلی عزیز و دوست داشتنی بود که از جمله آنها چفیه بود. وقتی میخواستیم به دوست عزیزی هدیه ای بدهیم شاید عطر و چفیه اولین انتخابمان بود. تا همین عید نوروز گذشته فکر میکردم حرمت و تقدس چفیه از سالهای دفاع مقدس به یادگار مانده ولی هم صحبتی با یکی از نوکران اباعبدالله الحسین (ع) در خامنه مرا از مطلبی که سالها میدیدم و متوجه آن نبودم آگاه کرد.

     کسانیکه سعادت حضور در عزاداری روز عاشورای خامنه را داشته باشند حتما دسته عرب را که با ساختن مشابه تن بی سر سیدالشهدا و تابوتی که شبیه تشییع پیکر مظلوم کربلا همچنین پوشیدن لباس عربی شامل ردا و چفیه در کسوت اعراب اقدام به عزاداری سالار شهیدان مینمایند را بیاد دارند.مخصوصا نوحه بسیار تاثرانگیزی که جمیع اعضاء دسته با هم در میادین و دور تابوت مذکور تکرار میکنند و صد البته اشعار جانسوز و قدیمی معروف به زنجیر که دوست عزیزم صادق هادی در مصلای خامنه و در پایان مراسم عزاداری خوانده و همه را متاثر میکند.

     دوست عزیزی که خود و اکثر افراد خانواده و فامیلشان از چند نسل گذشته عضو این هیئت و دسته عزاداری هستند قدمت احترام به چفیه های مورد استفاده در این هیئت را بمن یادآوری کرده و متذکر شد در منزلشان چفیه با قدمت بیش از ۵۰ سال دارند که سالها مورد استفاده پدر و پدر بزرگش بوده و اکنون بعنوان یادگاری از گذشتگانشان نگهداری میشود.

چنار پیر سمبل مقاوت و ایستادگی مردم خامنه

      درخت کهنسال چنار با قدمتی بیش از هزار سال در محله ای بنام چنار که دز غرب شهر خامنه قرار گرفته و در کنار چشمه ای با آب گوارای و خنک جا خوش کرده .

      این درخت زیبا و کهنسال ، قریب به اتفاق تمام کسانی را که برای اولین بار از خامنه دیدن میکنند را به دیدار خود وادار میکند. اکثر کودکان خامنه خاطراتی از آن دارند و شاید همه خامنه ایها حداقل یکبار شاهد آتش گرفتن خودبخود چنار پیر شهرشان میباشند .

      چنار خامنه چند مدت یکبار دچار آتش سوزی میشود که علت آن برای نگارنده مشخص نیست ولی با تمام آتش سوزیهائی که تاکنون دچارش شده باز ایستاده و سایه خود را از مردم دریغ نمیکند .

      پیشنهاد میکنم کسانیکه به آذربایجانشرقی مسافرت میکنند سری به خامنه زده و حتما از درخت های چنار دیدار نموده و آب گوارای جاری در میدان چنار نوش جان کنند .